Czy po wyrwaniu zęba wystaje kość i czy to powód do niepokoju?

Czy po wyrwaniu zęba wystaje kość i czy to powód do niepokoju?

Wystająca kość po wyrwaniu zęba, widoczna lub wyczuwalna w miejscu ekstrakcji, jest stosunkowo częstym zjawiskiem, które nie zawsze wymaga interwencji medycznej. W większości przypadków obecność ostrego brzegu kości lub wyrośli kostnych ma charakter przejściowy i wynika z naturalnych procesów gojenia tkanek w jamie ustnej. Jednak pod pewnymi warunkami, taki objaw może wymagać kontroli lekarskiej oraz leczenia specjalistycznego [1][2].

Czym jest wystająca kość po wyrwaniu zęba?

Po ekstrakcji zęba może pojawić się ostry brzeg kości lub wyrośla kostna. Są to fragmenty kości szczęki bądź żuchwy, które wskutek nieprawidłowego gojenia rany poekstrakcyjnej lub z powodu braku regeneracji tkanek miękkich stają się wyczuwalne czy nawet widoczne przez dziąsło [1][7].

Po usunięciu zęba, w zębodołach (kościach wyrostka zębodołowego) tworzy się skrzep, który pełni funkcję ochronną. Czasami, w wyniku rozpuszczenia lub wypłukania skrzepu, dochodzi do odsłonięcia fragmentów kości oraz powstania ostrych brzegów. Stan taki może prowadzić do podrażnień, a niekiedy do bólu i rozwoju stanu zapalnego [3][6].

Dlaczego widoczna jest kość po ekstrakcji?

Przyczyn odsłaniania się kości po usunięciu zęba jest kilka. Najczęstsze to nieprawidłowe gojenie, obecność infekcji, zaburzenia krzepnięcia, cechy anatomiczne takie jak cienka kość oraz błędy techniczne podczas samego zabiegu ekstrakcji [1][6][7].

Dodatkowymi czynnikami ryzyka są palenie tytoniu, wiek powyżej 40 lat, stosowanie antykoncepcji hormonalnej i cukrzyca, a także zła higiena jamy ustnej. Odsłonięcie kości może być skutkiem powikłań takich jak suchy zębodół, gdzie skrzep ochronny nie wytworzył się lub został utracony [4][6].

Czy to powód do niepokoju? Kiedy zwrócić się do lekarza?

Wystająca kość nie zawsze oznacza poważny problem. W wielu przypadkach niewielkie, luźne fragmenty (np. martwiaki lub egzostozy) samoistnie oddzielają się wraz z postępem gojenia. Proces ten jest naturalny i nie wymaga natychmiastowej interwencji, jeśli przebiega bez objawów zapalnych [2][4][8].

Jednak należy niepokoić się w przypadku gdy ból utrzymuje się dłużej niż 3-4 dni, pojawia się gorączka, opuchlizna, wysięk ropny lub nieprzyjemny zapach z jamy ustnej. Są to objawy wskazujące na infekcję lub suchy zębodół, które wymagają konsultacji stomatologicznej. Przedłużające się odsłonięcie kości może również spowalniać gojenie i być źródłem infekcji [1][3].

Proces gojenia i mechanizmy powstawania ostrych brzegów kości

Po usunięciu zęba zostaje przerwana ozębna a wyrostek zębodołowy traci swoje naturalne otoczenie. Skrzep krwi chroni kość przed urazami oraz zakażeniem i zapoczątkowuje procesy regeneracji. Rozpuszczenie/skrócenie czasu trwania skrzepu (np. na skutek działania plazminy, wypłukiwania, urazu mechanicznego) prowadzi do odsłonięcia kości oraz nieprawidłowego gojenia, a w konsekwencji do powstania stanu zapalnego lub martwiaka [3][6][8].

W procesie odbudowy tkanki kostnej, fragmenty kości wyrostka mogą ulec nieprawidłowej resorpcji lub odsłonięciu. Powstają wtedy ostre, wyczuwalne krawędzie kostne (egzostozy), szczególnie w rejonie cienkiej kości. Dotyczy to szczególnie okolic kłów i częściej obserwowane jest u kobiet oraz u pacjentów z cukrzycą [4].

Leczenie: Co robić gdy wystaje kość po wyrwaniu zęba?

Najważniejsze jest zachowanie delikatnej higieny jamy ustnej i unikanie czynników prowadzących do utraty skrzepu — nie należy intensywnie płukać jamy ustnej ani pić przez słomkę w pierwszych dniach po zabiegu [6].

W razie utrzymujących się objawów zaleca się pilną wizytę kontrolną u stomatologa. Lekarz może wygładzić lub usunąć wystający fragment kości i w razie potrzeby włączyć antybiotykoterapię. Samodzielne manipulowanie w okolicy zębodołu nie jest zalecane [1][6].

Codzienna profilaktyka polega na umiarkowanej higienie, stosowaniu się do zaleceń pozabiegowych oraz eliminacji czynników ryzyka tj. palenie i zła higiena [4][6].

Kto jest najbardziej narażony i jakie są powikłania?

Do grup ryzyka należą osoby po 40. roku życia, palące, kobiety zażywające środki hormonalne, pacjenci z cukrzycą czy z historią suchego zębodołu. Objawy występują częściej w okolicy kłów, a powikłania dotyczą nawet dwukrotnie częściej kobiet niż mężczyzn. Długotrwałe odsłonięcie kości może prowadzić do przewlekłego zapalenia oraz zaniku wyrostka zębodołowego [4][5][10].

Suchy zębodół charakterystycznie pojawia się w 2-5 dni po zabiegu i jest jednym z najczęstszych powikłań ekstrakcji [3].

Podsumowanie

Podsumowując, wystająca kość po wyrwaniu zęba nie zawsze oznacza powikłanie wymagające leczenia. W wielu przypadkach luźne fragmenty samoistnie się wydostają podczas procesu gojenia. Jednak każda niepokojąca zmiana taka jak ból trwający ponad 3-4 dni, gorączka, obrzęk czy wyciek ropny to jednoznaczne wskazania do konsultacji stomatologicznej celem diagnostyki i leczenia [1][2][3].

Źródła:

• [1] https://www.dentalmedicenter.pl/blog/stomatologia-zachowawcza/ostry-brzeg-kosci-po-usunieciu-zeba-co-nalezy-wiedziec/
• [2] https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/stomatologia-i-ortodoncja/wystajaca-z-dziasa-kosc-wystaje-po-wyrwaniu-zeba-aa-pPyu-13VW-G8rS.html
• [3] https://www.allecoudent.pl/blog/207-wyrostek-zebodolowy-czym-jest-i-jak-go-leczyc
• [4] https://www.magazyn-stomatologiczny.pl/a1165/Wyrosle-kostne-po-usunieciu-zebow.html/
• [5] https://www.stankowscybialach.pl/kosc-wyrostka-zebodolowego/
• [6] https://esti-dent.pl/suchy-zebodol-powiklanie-po-ekstrakcji-zeba/
• [7] https://www.supradent.pl/ostry-brzeg-kosci-po-usunieciu-zeba-przyczyny-objawy-leczenie/
• [8] https://www.zadrutowani.pl/blog/103/co-to-jest-martwiak-po-usunieciu-zeba
• [10] https://twojdent.pl/zanik-dziasla/